Vật liệu không nung trên thế giới chiếm tới 70-80% thị trường vật liệu xây dựng (VLXD) nhưng ở VN nó chỉ chiếm dưới 10%. Trên thế giới các loại vật liệu xây dựng nung từ đất sét là đắt nhất, chỉ sử dụng để trang trí nội thất thì ở VN là loại vật liệu rẻ nhất, chiếm tới hơn 90% thị trường vật liệu xây dựng.

Vật liệu không nung chỉ cần nguyên liệu là các loại xỉ than của các nhà máy nhiệt điện, xỉ đồng của các nhà máy đóng tàu biển, các loại đá dăm, đá chẻ và phế thải của xây dựng, của các ngành công nghiệp là có thể hình thành sản phẩm.

Vĩ mô thiếu hướng dẫn

Theo Quyết định số 121/2008/QĐ-TTg ngày 29/8/2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tổng thể VLXD đến năm 2020, đã đưa ra lộ trình thay VLXD không nung năm 2010 là 10 - 15%, năm 2015 là 20 - 25%, năm 2020 là 30 - 40%... Quyết định đó chỉ thể hiện ý chí và tầm nhìn mang tính mong ước của Chính phủ chứ gần như chưa hề có cơ sở nào để biến chúng thành sự thực. Chúng ta hoàn toàn thiếu chính sách về thuế, về ưu đãi đầu tư, ưu đãi vay vốn, ưu đãi thuê đất... để khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư sản xuất vật liệu không nung, trong việc tận dụng phế thải công nghiệp, khai thác nguyên vật liệu tại chỗ, trong cạnh tranh về giá cả trên thị trường. Đặc biệt, chúng ta chưa có một hệ thống quy định tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm cũng như các phương pháp kiểm tra, xác định chất lượng....

Nếu không có các chính sách đó, nếu không hiện thực hoá các ý chí chính trị của những quyết định như vậy thì hoàn toàn dễ hiểu nếu tới năm 2020 người ta giở quyết định này ra và nói rằng: "Việc này đã được hoạch định từ trước, đã được xem xét, nhìn nhận rất đúng đắn từ rất lâu rồi nhưng vì rất nhiều nguyên nhân khó khăn khách quan, chủ quan mà không thực hiện được".

Vi mô chậm thay đổi

Nhiều DN đã nhìn thấy cánh cửa rộng mở của thị trường VLXD không nung vì đó mới là tương lai tất yếu của ngành VLXD. Có thể kể tên ra đây một vài DN tiêu biểu như Cty Secoin, Cty Sông đà 12 -Cao Cường, Vinaconex Xuân Mai đều đã mạnh dạn "dò dẫm" trong việc sản xuất các loại vật liệu không nung, nhưng ngoài một số dòng sản phẩm như gạch ngoài trời, sử dụng một số loại vật liệu truyền thống như gạch xi măng-đá mạt, đá chẻ thì hầu như không phát triển được các loại gạch mới như gạch nhẹ, bêtông độn xỉ than, xỉ đồng...

Viện VLXD đã khảo sát và có số liệu về các sản phẩm vật liệu không nung như sau: 75 - 80% là gạch bê tông-đá mạt, 16 - 18% là gạch đá chẻ, chỉ có 1 - 2% là sản phẩm gạch nhẹ - một loại sản phẩm mới có khả năng cách nhiệt, cách âm tốt, khả năng chống thấm cao, cường độ chịu lực lớn giúp giảm nhẹ tải trọng tường xây trong công trình 40 - 45%, giảm kết cấu móng. Nếu cứ để DN phải tự bươn chải như vậy sẽ chỉ dẫn tới sự mất cân đối về chủng loại sản phẩm, sự mất an toàn về chất lượng và sự tụt hậu về trình độ khoa học kỹ thuật dẫn tới sản phẩm không có sức cạnh tranh. Sự thiếu mạnh dạn thay đổi còn phản ánh rất rõ đối với đội ngũ tư vấn, thiết kế, ông Đặng Hoàng Huy - TGĐ Cty CP Vinaconex Xuân Mai đã phát biểu trong một buổi hội thảo: "Cần thay đổi tư duy của đội ngũ tư vấn thiết kế - Sản phẩm vật liệu không nung đã có từ lâu nhưng các Cty tư vấn thiết kế không đưa vào trong thiết kế dự toán trình. Hiện nay, đội ngũ tư vấn thiết kế rất ngại thay đổi. Khi thiết kế cơ sở và dự toán đã "an bài" thì việc đổi loại gạch từ gạch đỏ sang gạch block không nung là rất khó."

Lối ra nào ?

Về mặt Chính phủ cần có chính sách hạn chế vật liệu nung như thu thuế tài nguyên khi khai thác đất làm nguyên liệu, thu phí môi trường khi hoạt động đốt lò, mua nguyên liệu công nghiệp. Hạn chế cấp phép cho các dự án sản xuất vật liệu nung, đặc biệt các dự án công nghệ cũ, lạc hậu. Ưu đãi cho các DN sản xuất vật liệu không nung như miễn thuế thuê đất, giảm thuế thu nhập DN, giảm thuế GTGT, ưu đãi vay vốn kinh doanh... Buộc các Cty có các chất thải có thể tái chế trong sản xuất vật liệu không nung như xỉ than trong nhiệt điện, xỉ đồng trong công nghiệp đóng tàu phải có phương án hỗ trợ, kết hợp với các DN sản xuất vật liệu không nung để tạo thành một phương thức cộng sinh mang lại lợi ích cho cả DN và cộng đồng. Chỉ tính riêng nhà máy nhiệt điện Phả lại đã tồn khoảng 10 triệu tấn xỉ than, Cty đóng tàu Hyundai Vinashin tồn khoảng 1 triệu tấn xỉ đồng gây mối nguy hại lớn về môi trường mà hoàn toàn có cách tháo gỡ rất hiệu quả. Ngoài ra, bên cạnh đó cần tuyên truyền tới mọi tầng lớp trong xã hội về lợi ích trong việc sản xuất và sử dụng vật liệu không nung trong xây dựng. Tôi tin nếu có một giải pháp tổng thể và quyết tâm tạo sự đột biến lớn trong lĩnh vực VLXD thì Quyết định 121/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ không chỉ có khả năng trở thành hiện thực mà còn có thể vượt cả yêu cầu đề ra.

dddn.com.vn

Ngày tạo 06/11/2009