Thực hiện, Quyết định số 115/2001/QĐ –TTg của Thủ tướng Chính phủ , đến năm 2010, cả nước chấm dứt hoàn toàn hoạt động của các lò gạch thủ công. Tuy nhiên cho đến thời điểm này, vẫn còn rất nhiều lò gạch thủ công hằng ngày  “nhả khói” tàn phá môi trường. Người dân biết tác hại của nó nhưng vẫn “kiên trì bám trụ ” bởi chưa tìm được phương thức thay thế hữu hiệu…
   

 Làm gì nếu lò gạch thủ công biến mất?

            Đây là câu hỏi của rất nhiều chủ lò gạch thủ công trước Quyết định 115/2001/QĐ –TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đầu tư cho một lò thủ công cũng không phải ít (trung bình đầu tư cho một lò gạch kiểu lò đứng liên tục có giá trị 3.5 tỷ đồng). Dừng lại có nghĩa là bỏ đi bằng đó tiền. Và điều quan trọng, bỏ lò gạch thủ công rồi, họ làm gì để sống? Một số địa phương đưa ra quy định cấm đốt gạch trong thời gian sản xuất công nghiệp; cấm đốt gạch, khai thác đất ở những khu vực gần dân cư, hành lang bảo vệ đê điều…Tuy vậy, vân có nhiều chủ lò gạch thủ công vi phạm. Họ chấp nhận bị phạt hành chính chứ không chịu dừng hoạt động bở sau một thời gian gián đoạn, việc tu sửa lò sẽ rất tốn kém, kèm theo đó là lợi nhuận thu được lớn hơn rất nhiều so với khoản tiền phạt bỏ ra,… Sáu tháng đầu năm 2009, tỉnh Bắc Ninh vẫn có nhiều lò vi phạm quy định cấm đốt gạch gây ô nhiếm môi trường. Theo báo cáo của đoàn kiểm tra liên ngành, đến tháng 4/2009, toàn tỉnh Bắc Ninh có hơn 1000 lò, trung bình mỗi lò có công suất 40-50 vạn viên/năm.

           Một số phương pháp sản xuất gạch không nung đã sẵn sàng thay thế cho lò gạch thủ công nhưnng chủ nhân của các lò gạch thủ công chưa mặn mà bởi họ phải tiếp tục bỏ ra một khoản tiền đầu tư máy và tiếp thu công nghệ… Nhiều năm nay, người dân đã quá quen với phương pháp sản xuất gạch bằng lò thủ công nên thay đổi phương thức sản xuất không phải chuyện dễ dàng. Mặt khác, tâm lý người tiêu dùng hàng ngàn năm nay của người Việt là yêu mến viên gạch nung ra từ đất. Ai sẽ mua và sử dụng những viên gạch không nung? Bởi thế,  cho đến thời điểm  này, việc thực hiện Quyết định số 115/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ xem ra còn rất gian nan..     

  Ảnh: Gạch không “đất hóa đá”

      Ứng dụng công nghệ “đất hóa đá” – phương pháp thay thế hữu hiệu

      Hiểu được những băn khoăn, trăn trở của người dân, những nhà khoa học ở Viện Nghiên cứu phát triển nông thôn tại thôn Hoàng Xá, xã Liên Mạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội đã nghiên cứu và ứng dụng thành công công nghệ “đất hóa đá” để sản xuất gạch không nung từ nguyên liệu đất và phế liệu công nghiệp. Đây là một công nghệ xanh được áp dụng trong lĩnh vực sản xuất vật liệu xây dựng tại nước ta trong thời kỳ hội nhập. Phương pháp này giúp những người sản xuất tận dụng được nguồn đất ít có giá trị kinh tế như đất đồi cằn cỗi tại các vùng trung du, đất sét pha ven sông, đất thải từ các công trình đào móng nhà, hầm lò, ao hồ, các loại đất, đá tại các công trường khai thác quặng,…Công nghệ  “đất hóa đá” cũng giúp chủ đầu tư sử dụng các nguồn phế thải như bê tông, gạch vỡ, cát, đá sỏi, xỉ lò, các bx quặng bôxit… Sử dụng công nghệ này sẽ tận dụng triệt để nguồn phế liệu tại chỗ, giảm thiểu chi phí vận chuyển, bỏ hoàn toàn sự nung đốt, không thải khí CO₂ ra môi trường.

       So với phương pháp sản xuất gạch bằng lò thủ công thì công nghệ “đất hóa đá”  đạt bước biến đổi mới về quy mô và tác phong sản xuất công nghiệp-thay từ “lò gạch” sang thành “nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng” .  Đầu tư cho một nhà máy công suất 2 vạn viên/1 ca (có thể làm 2 ca để đạt 4 vạn viên/ngày) sản xuất trên diện tích 1ha với tổng số vốn đầu t chỉ bằng 2/3 tiền đầu tư cho một lò gạch  kiểu đứng liên tục.

      Điều đặc biệt, độ cứng của viên gạch không nung gấp 2 lần viên gạch nung, các chỉ tiêu kỹ thuật và an toàn vật liệu đều đạt và vượt TCVN, giá thành mỗi viên gạch không nung bằng công nghệ “đất hóa đá”chỉ bằng 2/3 viên gạch thủ công. Viên gạch không nung được ép với máy thủy lực trên 150 tấn nên bề mặt viên gạch nhẵn và đồng đều tuyệt đối, từ đó công xây dựng giảm, có thể không cần vữa chát tường, xây đến đâu hoàn thiện đến đó nên giảm một khoản chi phí đáng kể đối với một căn nhà.

     Rõ ràng, bài toán kinh tế có lợi cho người tiêu dùng khi sử dụng gạch không  nung bằng công nghệ “đất hóa đá”.

    Theo ước tính, mỗi năm nước ta tiêu thụ khoảng 20 tỷ viên gạch. Với đà phát triển này, đến năm 2020, lượng gạch cần cho xây dựng là hơn 40 tỉ viên. Để đạt được mức đó lượng đất sét phải tiêu thụ tương đương  với

30.000 ha đất canh tác. Điều này ảnh hưởng lớn đến vấn đề an ninh lương thực trong tương lai. Với những ưu điểm của mình, phương pháp sản xuất gạch không nung bằng công nghệ “đất hóa đá” sẽ thay thế lò gạch thủ công, là lời giải cho bài toán thực hiện Quyết định 115/2001/ QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, xóa bỏ hoàn toàn gạch thủ công vào năm 2010.

                       PHẠM HẰNG

(Báo Đại Đoàn Kết)